(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

విరాటపర్వ - అధ్యాయ 001

॥ శ్రీః ॥
4.1. అధ్యాయః 001
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరేణ బ్రాహ్మణాయ మృగాపహృతారణిభాండప్రత్యర్పణం ॥ 1 ॥ ధౌంయేన బ్రాహ్మణమధ్యే దుర్యోధనాపనయాదికథనేన శోచతో యుధిష్ఠిరస్య దుఃఖానుభవవిషయే దేవాదినిదర్శనప్రదర్శనేన పరిసాంత్వనం ॥ 2 ॥ పాండవైః స్వసహచరబ్రాహ్మణాభ్యనుజ్ఞానసంపాదనేన తద్వితర్జనపూర్వకం ధౌంయేనసహ మంత్రాయ క్వచిదుపవేశనం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Text

॥ శ్రీవేదవ్యాసాయ నమః ॥ 4-1-0x(2967)(28115)
నారాయణం నమస్కృత్య నరం చైవ నరోత్తమం।
దేవీం సరస్వతీం వ్యాసం తతో జయముదీరయేత్ ॥ 4-1-1(28116)
॥ జనమేజయ ఉవాచ ।
కథం విరాటనగరే మమ పూర్వపితామహాః ।
అజ్ఞాతవాసముషితా దుర్యోధనభయార్దితాః ॥ 4-1-2x(2968)
పతివ్రతా మహాభాగా సతతం సుఖభాగినీ ।
ద్రౌపదీ సా కథం బ్రహ్మన్నజ్ఞాతా దుఃఖితాఽవసత్ ॥ 4-1-2(28117)
తే చ బ్రాహ్మణముఖ్యాశ్చ సూతపౌరోగవైః సహ।
అజ్ఞాతవాసముషితాః కథం చ పరిచారకాః ॥ 4-1-3(28118)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-1-4x(2969)
యథా విరాటనగరే తవ పూర్వపితామహాః ।
అజ్ఞాతవాసముషితాస్తావద్వక్ష్యామి తచ్ఛృణు ॥ 4-1-4(28119)
తథా స తాన్వరాఁల్లబ్ధ్వా ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః।
గత్వాఽఽశ్రమం బ్రాహ్మణేభ్య ఆచఖ్యౌ వృత్తమాత్మనః ॥ 4-1-5(28120)
కథయిత్వా చ తత్సర్వం బ్రాహ్మణేభ్యో యుధిష్ఠిరః।
అరణీసహితం భాండం బ్రాహ్మణాయ న్యవేదయత్ ॥ 4-1-6(28121)
తతో యుధిష్ఠిరో రాజా కుంతీపుత్రో దృఢవ్రతః।
సమాహూయానుజాన్సర్వానితి హోవాచ భారత ॥ 4-1-7(28122)
ద్వాదశేమాని వర్షాణి రాష్ట్రాద్విప్రోషితా వయం।
ఛద్మనా హృతరాజ్యాశ్చ నిస్వాశ్చ బహుశః కృతాః ॥ 4-1-8(28123)
ఉషితాశ్చ వనే వాసం యథా ద్వాదశ వత్సరాన్।
అజ్ఞాతచర్యాం వత్స్యామశ్ఛన్నా వర్షం త్రయోదశం ॥ 4-1-9(28124)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-1-10x(2970)
ధర్మేణ తేఽభ్యనుజ్ఞాతాః పాండవాః సత్యవిక్రమాః।
అజ్ఞాతవాసం వత్స్యంతశ్ఛన్నా వర్షం త్రయోదశం ॥ 4-1-10(28125)
ఉపోపవిశ్య విద్వాంసః స్నాతకాః సంశితవ్రతాః ।
యే తత్ర బ్రాహ్మణా ఆసన్వనవాససహాయినః ।
యే చ భక్తా వసంతి స్మ వనవాసే తపస్వినః ॥ 4-1-11(28126)
తానబ్రువన్మహాత్మానో హృష్టాః ప్రాంజలయః స్థితాః ।
అభ్యనుజ్ఞాపయిష్యంతస్తాన్ప్రవాసే ధృతవ్రతాః ॥ 4-1-12(28127)
విదితం భవతాం సర్వం ధార్తరాష్ట్రైర్యథా వయం ।
ఛద్మనా హృతరాజ్యాశ్చ నిస్వాశ్చ బహుశః కృతాః ॥ 4-1-13(28128)
ఉషితాశ్చ వనే వాసం యథా ద్వాదశవత్సరాన్ ।
భవద్భిరేవ సహితా వన్యాహారా ద్విజోత్తమాః ॥ 4-1-14(28129)
అజ్ఞాతవాససమయం శేషం వర్షం త్రయోదశం।
తద్వత్స్యామో వయం ఛన్నాస్తదనుజ్ఞాతుమర్హథ ॥ 4-1-15(28130)
సుయోధనశ్చ దుష్టాత్మా కర్ణశ్చ సహసౌబలః ।
జానంతో విషమం కుర్యురస్మాస్వత్యంతవైరిణః ॥ 4-1-16(28131)
యుక్తచారాశ్చ యత్తాశ్చ దాయే స్వస్య జనస్య చ ।
దురాత్మనాం హి కస్తేషాం విశ్వాసం గంతుమర్హతి ॥ 4-1-17(28132)
అపి నస్తద్భవేద్భూయో యద్వయం బ్రాహ్మణైః సహ।
సమస్తేషు చ రాష్ట్రేషు స్వరాజ్యస్థా భవేమ హి ॥ 4-1-18(28133)
ఇత్యుక్త్వా దుఃఖశోకార్తః శుచిర్ధర్మసుతస్తదా।
సంమూర్చ్ఛితోఽభవద్రాజా సాస్రకంఠో యుధిష్ఠిరః ॥ 4-1-19(28134)
తమథాశ్వాసయన్సర్వే బ్రాహ్మణా భ్రాతృభిః సహ ॥ 4-1-20(28135)
ప్రబుధ్య దుఃఖమోహార్తో ధౌంయం ధర్మభృతాంవరం ।
ప్రావైక్షత తదా రాజా సాశ్రుకంఠో యుధిష్ఠిరః ॥ 4-1-21(28136)
అథ ధౌంయోఽబ్రవీద్వాక్యం మహార్థం నృపతిం తదా।
ఆశ్వాసయంస్తం స నృపం భ్రాతౄంశ్చ బ్రాహ్మణైః సహ ॥ 4-1-22(28137)
రాజన్విద్వాన్భవాందాంతః సత్యసంధో జితేంద్రియః।
నైవంవిధాః ప్రముహ్యంతి ధీరాః కస్యాంచిదాపది ॥ 4-1-23(28138)
దేవైరప్యాపదః ప్రాప్తాశ్ఛన్నైశ్చ బహుభిస్తదా।
తత్రతత్ర సపత్నానాం నిగ్రహార్థం మహాత్మభిః ॥ 4-1-24(28139)
దితిపుత్రైర్హృతే రాజ్యే దేవరాజః సుదుఃఖితః।
బ్రహ్మాణం తోషయిష్యంశ్చ బ్రహ్మరూపం విధాయ చ ॥ 4-1-25(28140)
ఇంద్రేణ నిషధం ప్రాప్య గిరిప్రస్థాహ్వయే పురే।
ఛన్నేనోష్య కృతం కర్మ ద్విషతాం బలనిగ్రహే ॥ 4-1-26(28141)
ప్రసాదాద్బ్రహ్మణో రాజందితేః పుత్రాన్మహాబలాన్ ।
నిర్జిత్య తరసా శత్రూన్పునర్లోకాంజుగోప చ ॥ 4-1-27(28142)
విష్ణునాఽశ్మగిరిం ప్రాప్య తదా దిత్యాం నివత్స్యతా।
గర్భే వధార్థం దైత్యానామజ్ఞాతేనోషితం చిరం ॥ 4-1-28(28143)
ప్రోష్య వామనరూపేణ చ్ఛన్నేన బ్రహ్మచారిణా।
బలేర్యథా హృతం రాజ్యం విక్రమైస్తచ్చ తే శ్రుతం ॥ 4-1-29(28144)
ఔర్వేణ వసతా ఛన్నమూరౌ బ్రహ్మర్షిణా తదా।
యత్కృతం తాత లోకేషు తచ్చ సర్వం శ్రుతం త్వయా ॥ 4-1-30(28145)
ప్రచ్ఛన్నేనాపి సర్వత్ర హరిణా వృత్రనిగ్రహే।
వజ్రం ప్రవిశ్య శక్రస్య యత్కృతం తచ్చ తే శ్రుతం ॥ 4-1-31(28146)
హుతాశనేన యచ్చాపః ప్రవిశ్య చ్ఛన్నమూషితం।
విబుధానాం హి యత్కర్మ కృతం తచ్చాపి తే శ్రుతం ॥ 4-1-32(28147)
యథా వివస్వతా తాత ఛన్నేనోత్తమతేజసా।
నిర్దగ్ధాః శత్రవః సర్వే వసతా గవి వర్షశః ॥ 4-1-33(28148)
విష్ణునా వసతా చాత్ర గృహే దశరథస్య వై।
దశగ్రీవో హతశ్ఛన్నం సంయుగే భీమకర్మణా ॥ 4-1-34(28149)
ఏవమేతే మహాత్మానః ప్రచ్ఛన్నాస్తత్రతత్ర హి।
అజయంఛాత్రవాన్ముఖ్యాంస్తథా త్వమపి జేష్యసి ॥ 4-1-35(28150)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-1-36x(2971)
ఇతి ధౌంయేన ధర్మజ్ఞో వాక్యైః స పరిహర్షితః।
శాంతబుద్ధిః పునర్భూత్వా వ్యష్టంభత యుధిష్ఠిరః ॥ 4-1-36(28151)
అథాబ్రవీన్మహాబాహుర్భీమసేనో మహాబలః।
రాజానం బలినాం శ్రేష్ఠో గిరా సంపరిహర్షయన్ ॥ 4-1-37(28152)
అవేక్షయ మహారాజ తవ గాండీవధన్వనా।
ధర్మార్థపరయా బుద్ధ్యా న కించిత్సాహసం కృతం ॥ 4-1-38(28153)
సహదేవో మయా నిత్యం నకులశ్చ నివారితౌ ।
శక్తౌ విధ్వంసనే తేషాం శత్రుఘ్నౌ భీమవిక్రమౌ ॥ 4-1-39(28154)
న వయం వర్త్మ హాస్యామో యస్మిన్యోక్ష్యతి నో భవాన్ ।
తద్విధత్తాం భవాన్సర్వం క్షిప్రం జేష్యామహే పరాన్ ॥ 4-1-40(28155)
ఇత్యుక్తో భీమసేనేన ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః ।
సుఖోపవిష్టో విద్వద్భిస్తాపసైః సంశితవ్రతైః ॥ 4-1-41(28156)
యే తద్భక్త్యాఽభవంస్తస్మిన్వనవాసే తపస్వినః ।
తానబ్రవీన్మహాప్రాజ్ఞః శిష్టాన్రాజా కృతాంజలిః ।
అభ్యనుజ్ఞాపయిష్యన్వై తస్మిన్వాసే ధృతవ్రతః ॥ 4-1-42(28157)
విదితం భవతాం సర్వే ర్ధార్తరాష్ట్రైర్యథా వయం।
సంమంత్రాహృతరాజ్యాశ్చ నిస్స్వాశ్చ బహుశః కృతాః ।
ఉషితాః స్మో వనే కృచ్ఛ్రం తథా వర్షాణి ద్వాదశ ॥ 4-1-43(28158)
అజ్ఞాతచర్యాసమయం శేషం వర్షం త్రయోదశం।
తద్వత్స్యామః క్వచిచ్ఛన్నాస్తదనుజ్ఞాతుమర్హథ ॥ 4-1-44(28159)
ఇత్యుక్తా ధర్మరాజేన బ్రాహ్మణాః పరమాశిషః ।
ప్రయుజ్యాపృచ్ఛ్య భరతాన్యథాస్వం ప్రయయుర్గృహాన్ ॥ 4-1-45(28160)
సర్వే వేదవిదో ముఖ్యా యతయో మునయస్తదా।
ఆశీరుక్త్వా యథాన్యాయం పునర్దర్శనకాంక్షిణః ॥ 4-1-46(28161)
తే తు భృత్యాశ్చ దూతాశ్చ శిల్పినః పరిచారకాః।
అనుజ్ఞాప్య యథాన్యాయం పునర్దర్శనకాంక్షిణః ॥ 4-1-47(28162)
సహ ధౌంయేన విద్వాంసస్తథా తే పంచ పాండవాః।
ఉత్థాయ ప్రయయుర్వీరాః కృష్ణామాదాయ భారత ॥ 4-1-48(28163)
క్రోశమాత్రమతిక్రంయ తస్మాద్వాసాన్నిమిత్తతః ।
శ్వోభూతే మనుజవ్యాఘ్రాశ్ఛన్నవాసార్థముద్యతాః ॥ 4-1-49(28164)
పృథక్ శాస్త్రవిదః సర్వే సర్వే మంత్రవిశారదాః ।
సంధివిగ్రహతత్వజ్ఞా మంత్రాయ సముపావిశన్ ॥ ॥ 4-1-50(28165)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే విరాటపర్వణి పాండవప్రవేశపర్వణి ప్రథమోఽధ్యాయః ॥ 1 ॥

Mahabharata - Virata Parva - Chapter Footnotes
4-1-1అయమధ్యాయో ఝo పుస్తకే వనపర్వాంతిమాధ్యాయతయా వర్తతే। విరాటo।

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.